Shamier Madhar · Burgerschapsonderwijs
Burgerschap begint
met elkaar zien.
Dialoog · Identiteit · Samenleven
Hoe leer je jongeren luisteren naar iemand die anders denkt, gelooft of leeft? Ik help scholen om maatschappelijke thema’s niet alleen uit te leggen, maar vooral bespreekbaar te maken.
Voor voortgezet onderwijs, mbo, praktijkonderwijs en onderwijsprofessionals.
De klas is ook een samenleving
Jongeren ontmoeten iedere dag verschillen. In de klas, thuis, op straat en online. Ze horen meningen over afkomst, religie, discriminatie, vrijheid, oorlog, identiteit en sociale media.
Maar hoe vaak krijgen zij de ruimte om daar echt over te praten? Niet om elkaar te overtuigen, maar om te leren luisteren, vragen te stellen en te begrijpen waarom iemand anders tot een andere mening komt.
Daar begint voor mij burgerschap. Niet alleen weten hoe onze samenleving is georganiseerd, maar leren hoe je er samen onderdeel van bent.
Geen les vóór jongeren. Een gesprek mét jongeren.
Ik geloof niet dat burgerschap werkt wanneer leerlingen alleen luisteren naar iemand die vertelt hoe zij zich zouden moeten gedragen.
Daarom begin ik liever met een vraag. Bijvoorbeeld: Kun je goed bevriend zijn met iemand met wie je het fundamenteel oneens bent? Of: Mag je alles zeggen omdat we vrijheid van meningsuiting hebben?
Leerlingen kiezen positie, vertellen waarom, luisteren naar elkaar en onderzoeken waar hun eigen beeld vandaan komt. Het doel is niet dat iedereen aan het einde hetzelfde denkt. Het doel is dat jongeren leren hoe je verschillend kunt denken zonder elkaar kwijt te raken.
Wat oefenen leerlingen?
• luisteren naar verschillende perspectieven
• een eigen standpunt verwoorden en onderbouwen
• vragen stellen en doorvragen
• omgaan met verschil en spanning
• discriminatie en uitsluiting herkennen
• reflecteren op hun eigen overtuigingen en gedrag
Wat wil je met jouw leerlingen bespreekbaar maken?
De inhoud stemmen we af op wat binnen de klas, opleiding of school speelt. Deze thema’s zijn mogelijke vertrekpunten.
Identiteit & erbij horen
Wie ben ik? Wat vormt mijn identiteit? En wat gebeurt er wanneer anderen vooral één onderdeel van mij zien?
Diversiteit & discriminatie
Hoe ontstaan beelden over groepen? Wanneer wordt een vooroordeel uitsluiting en wat kun je zelf doen?
Vrijheid & democratische waarden
Wat betekent vrijheid wanneer mensen andere overtuigingen hebben? Waar begint verantwoordelijkheid voor de ander?
Polarisatie & moeilijke gesprekken
Waarom komen groepen tegenover elkaar te staan en hoe voorkom je dat verschil verandert in vijandschap?
Religie & levensbeschouwing
Welke plaats hebben geloof en levensbeschouwing in Nederland? Welke beelden kloppen en welke vragen leven er?
Vrede & verantwoordelijkheid
Is vrede alleen iets tussen landen, of begint vrede ook in een klas, buurt en de manier waarop we elkaar behandelen?
Burgerschap leer je door het te oefenen.
De vernieuwde burgerschapsdoelen leggen nadrukkelijk de verbinding tussen kennis, vaardigheden en daadwerkelijk oefenen. De school is een plek waar jongeren leren over vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit, diversiteit en maatschappelijke betrokkenheid.
Mijn aanpak sluit daarbij aan door van de klas een oefenplaats te maken voor luisteren, spreken, vragen stellen, verschil verdragen en verantwoordelijkheid nemen.
Niet alleen praten over burgerschap, maar burgerschap ervaren.
Vier manieren om mij in de school te halen
Van één gastles tot een langer traject. De vorm stemmen we af op jullie leerlingen, doelen en context.
Gastles Burgerschap
60–90 minuten
Een interactieve bijeenkomst rond één maatschappelijk thema, met een korte inhoudelijke bijdrage, stellingen, vragen en gesprek.
Dialoog in de klas
90 minuten – dagdeel
Leerlingen gaan zelf met elkaar in gesprek. Ik begeleid het gesprek zodat verschillende perspectieven en minder vanzelfsprekende stemmen ruimte krijgen.
Themabijeenkomst
Klas, leerjaar of grotere groep
Een verdiepend programma rond bijvoorbeeld discriminatie, identiteit, vrijheid van meningsuiting, religie, sociale media, polarisatie of vrede.
Burgerschapstraject
Meerdere bijeenkomsten
Een opbouw van identiteit en ontmoeting naar dialoog en maatschappelijke betrokkenheid. Bijvoorbeeld: Wie ben ik? Wie is de ander? Hoe gaan we met verschil om? Wat kan ik bijdragen?
Ervaring uit de samenleving. Mee de klas in.
Mijn naam is Shamier Madhar. Ik ben spreker, trainer, dialoogbegeleider en voorzitter van het Interlevensbeschouwelijk Overleg Zoetermeer (ILOZ).
In mijn werk ontmoet ik jongeren, religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen, gemeenten, maatschappelijke organisaties en inwoners die soms heel verschillend naar dezelfde samenleving kijken.
Juist daar heb ik geleerd dat een goed gesprek zelden begint met het juiste antwoord. Het begint met de juiste vraag.
Ik wil jongeren niet vertellen wat zij moeten denken. Ik wil ze helpen onderzoeken waarom zij iets denken, leren luisteren naar een ander perspectief en ontdekken welke verantwoordelijkheid zij zelf hebben.
Ook islameducatie binnen burgerschap
Wanneer een school behoefte heeft aan een bijeenkomst over de islam, kan die worden gekoppeld aan burgerschap en levensbeschouwing.
Ik begin bij de Koran en ga vervolgens naar de overleveringen en het voorbeeld van de profeet Mohammed. Daarbij leggen we verbinding met vragen die jongeren vandaag bezighouden: rechtvaardigheid, barmhartigheid, verantwoordelijkheid, omgaan met verschil en beeldvorming.
Leerlingen mogen vragen stellen, ook kritische vragen. Het doel is niet om leerlingen te vertellen wat zij moeten geloven, maar om kennis te bieden waar vaak alleen beelden bestaan.
Zo bereiden we een bijeenkomst voor
1. Vertel wat er speelt
Welke leerlingen komen? Welk onderwerp leeft er? Is er een concrete aanleiding?
2. We bepalen samen de centrale vraag
Geen standaardpresentatie. We kiezen één duidelijke vraag die past bij de leerlingen en het doel van de school.
3. Ik maak de bijeenkomst passend
We stemmen duur, werkvormen, groepsgrootte en eventuele gevoeligheden af.
4. Na afloop kijken we vooruit
Waar passend kunnen docenten vragen of werkvormen meekrijgen om het gesprek voort te zetten.
Veelgestelde vragen
Moet een bijeenkomst over religie gaan?
Nee. Burgerschap is veel breder. Een bijeenkomst kan volledig gaan over identiteit, discriminatie, polarisatie, vrijheid van meningsuiting of sociale media.
Is dit geschikt voor leerlingen zonder religieuze achtergrond?
Ja. De bijeenkomsten zijn bedoeld voor leerlingen met allerlei religieuze, levensbeschouwelijke en niet-religieuze achtergronden.
Kunnen leerlingen kritische vragen stellen?
Graag. Een bijeenkomst wordt interessanter wanneer jongeren werkelijk kunnen vragen wat zij willen begrijpen. We spreken wel af hoe we respectvol met elkaar omgaan.
Kunnen we een onderwerp uit onze eigen school gebruiken?
Ja. Dat heeft vaak de voorkeur. Vertel vooraf wat er speelt, zodat we de aanpak daarop kunnen afstemmen.
Wat kost een bijeenkomst?
Dat hangt af van de vorm, duur, groepsgrootte, voorbereiding en eventuele vervolgactiviteiten. Na een korte kennismaking maak ik een passend voorstel.
Welk gesprek wil jij in jouw klas op gang brengen?
Misschien gaat het over discriminatie, religie, identiteit, sociale media of een conflict dat via het nieuws de klas binnenkomt. Vertel me wat er speelt. Dan kijken we samen welke bijdrage past bij jouw leerlingen en jullie burgerschapsprogramma.